Celem tego typu zlecenia jest znalezienie nowego rozwiązania dla niewielkich dotacji, których zasadniczym celem jest wspieranie aktywności społecznej.
 

Co to jest Kooperacyjne rozwiązywanie problemów?

Ten typ zlecenia polega na kontraktowaniu zestawu zadań dla partnerstwa tworzonego do rozwiązania konkretnego, zdefiniowanego przez samorząd problemu

.

Rozwiązanie tego problemu, ze względu na jego naturę, wymaga kooperacji wielu instytucji, z różnych obszarów działalności (zarówno podmiotów publicznych, społecznych jak i prywatnych). Taka kooperacja wymaga założenia dłuższego czasu współpracy partnerów przystępujących do zadania, a także opiera się przede wszystkim na dobrze zdefiniowanym, problemie, jaki samorząd i partnerstwo chcą wspólnie rozwiązywać.

Najważniejsze elementy wyróżniające ten typ to:

- partnerstwo organizacji pozarządowych i instytucji samorządowych rozwiązujących problem;

- złożenie oferty wspólnej przez organizacje na finansowanie realizacji zadań;

- wiodąca rola samorządu w definiowaniu problemu oraz możliwych rozwiązań – zwłaszcza w początkowym etapie tworzenia partnerstwa;

- partnerstwo jest inicjowane przez samorządu lub organizacje pozarządowe.

Poniżej prezentujemy, w jaki sposób niektórym samorządom udało się przejść zmianę i jaki osiągnęły efekt.

Przykład

Przykład zmiany w typie Kooperacyjne rozwiązywania problemów

STAN OBECNY STAN PO ZMIANIE

Samorząd boryka się z problemem żebractwa i spożywania alkoholu przez osoby bezdomne w miejscach publicznych, jest to szczególnie uciążliwe w kontekście atrakcyjności turystycznej miasta. Problemem tym zajmują się różne instytucje (m.in. policja, straż gminna ,MOPS, sanepid) oraz organizacje pozarządowe, w szczególności Caritas . Co roku instytucje publiczne potwierdzają narastanie tego problemu przedstawiając na gremium m.in. liczbę policyjnych interwencji zgłaszanych przez mieszkańców, przywołując opinie o poczuciu zagrożenia ze strony mieszkańców i turystów.


Gmina ogłasza nabór do realizacji wspólnego przedsięwzięcia, którego rezultatem ma być ograniczenie liczby osób żebrzących w miejscach publicznych, w szczególności osób znajdujących się pod wpływem alkoholu. Przedmiotem zlecenia zadania jest zestaw różnych działań, które będą realizowane na przestrzeni 5 lat. Do naboru ofert, przystępuje partnerstwo złożone z organizacji pozarządowych i instytucji publicznych (policji, straży gminnej, MOPS). W ramach kooperacyjnego rozwiązywania problemu będą one wspólnie planować i realizować zadania, których głównym celem jest osiągnięcie rezultatu – ograniczenie żebractwa.



O czym warto pamiętać?

Kluczowe jest w tym typie dobre opisanie rezultatu, jaki urząd chciałby, aby osiągnęło partnerstwo oraz wprowadzenie warunku realizacji zadania w formie partnerstwa

Kompetencje/cechy, które powinna posiadać organizacja pozarządowa realizująca takie zadanie to:

    • eksperckie zasoby kadrowe i organizacyjne do zorganizowania, czy też wykonania zadania,

    • zaufanie władz lokalnych do realizatorów przedsięwzięcia.

Kwestie prawne

Możliwości prawne dla realizacji kooperacyjnego rozwiązywania problemów

Najlepszym rozwiązaniem dla tej formy realizacji zadania byłoby uregulowanie prawne partnerstwa publiczno-społecznego, które w odróżnianiu od partnerstwa publiczno-prywatnego nie byłoby nastawione na zysk gospodarczy, a na osiąganie efektu społecznego. Jednak również w obecnym stanie prawnym jest możliwa realizacja wspólnego zadania z nastawieniem na wynik finansowy, a nie cel jaki ma zostać osiągnięty.

Przyjmijmy, że Kooperacyjne rozwiązanie problemu opiera się na dwóch założeniach:

  • możliwości dowolnego przesuwania środków pomiędzy kategoriami budżetowymi;

  • rozliczenia zadania w oparciu o uzyskane rezultaty.

Obecnie rozliczanie z realizacji zadania nie dotyczy rezultatów, a następuje na podstawie poniesionych wydatków. Wynika to z Ustawy o pożytku, która w przepisie art. 17. stanowi: „Organ administracji publicznej zlecający zadanie publiczne dokonuje kontroli i oceny realizacji zadania, a w szczególności:

1) stanu realizacji zadania;

2) efektywności, rzetelności i jakości wykonania zadania;

3) prawidłowości wykorzystania środków publicznych otrzymanych na realizację zadania;

4) prowadzenia dokumentacji określonej w przepisach prawa i w postanowieniach umowy”.

W żadnym przepisie Ustawy nie ma mowy o zgodności poniesionych wydatków ze złożoną ofertą, a jedynie wskazanie, że ocena realizacji opiera się na efektywności i prawidłowości wykorzystania środków finansowych. Dopiero art. 11. ust 4. w ramowym wzorze umowy z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej3 znajdujemy zapis:

Jeżeli dany koszt finansowany z dotacji wykazany w sprawozdaniu z realizacji zadania publicznego nie jest równy z kosztem określonym w odpowiedniej pozycji kosztorysu, to uznaje się go za zgodny z kosztorysem wtedy, gdy nie nastąpiło jego zwiększenie o więcej niż .... %”.

Wskazuje on na konieczność wydatkowania środków zgodnie z kosztorysem, który jest załącznikiem do umowy, jednocześnie pozwalając na przesuwanie wydatków w poszczególnych kategoriach. Ramowy wzór umowy nie określa procentu, do jakiego uznaje się przesunięcia za zgodne z kosztorysem, więc może on być dowolnie wysoki. Istotne, aby wysokość dotacji wyrażona w kwocie oraz wysokość dotacji w stosunku do wkładu własnego nie uległa zwiększeniu.

Odpowiednie sformułowanie zapisów umowy, a przed wszystkim zwiększenia możliwości przesuwania środków pomiędzy kategoriami wydatków bez konieczności aneksowania umowy, umożliwi odwrócenie obecnego nastawienia (z osiągnięcia odpowiednich wydatków na rzecz rozliczania efektami osiągniętymi w toku realizacji projektu. Jak z powyższego wynika obecna przeszkoda jest raczej efektem zachowawczej postawy jednostki samorządu terytorialnego niż efektem przepisów prawa.

W odniesieniu do rozliczenia z uzyskanych rezultatów to podstawą jest zapis par. 15. ramowego wzoru umowy, w którym czytamy:

Umowa może być rozwiązana przez Zleceniodawcę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku: 1) wykorzystywania udzielonej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem; 2) nieterminowego oraz nienależytego wykonywania umowy, w szczególności zmniejszenia zakresu rzeczowego realizowanego zadania. Zleceniodawca, rozwiązując umowę, określi kwotę dotacji podlegającą zwrotowi w wyniku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi od dnia przekazania dotacji, termin jej zwrotu oraz nazwę i numer rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty”.

Należy zauważyć, że w przeciwieństwie do wzoru oferty i sprawozdania, wzór umowy ma charakter ramowy. Oznacza to, że strony mogą wprowadzić w nim zmiany w takim zakresie, jaki jest niezbędny dla efektywnej realizacji zadania, w tym wypadku wskazując, o jaką część zakresu rzeczowego realizacji umowy chodzi. Potwierdzenie takiego toku rozumienia słowa „ramowy” znajdziemy w artykule wiceprezydenta Gdyni Michała Gucia dla serwisu administracja.ngo.pl:

W przypadku umowy organ administracji publicznej, a także organizacja pozarządowa mają pewną swobodę. Mogą – jest to uprawnienie obu stron – proponować drugiej stronie umowy wprowadzanie zmian, które będą dostosowywały treść umowy, do konkretnego zadania, czy też konkretnej sytuacji, w której znajduje się organizacja lub podmiot publiczny udzielający dotacji. Zmiany te nie mogą naruszać wymogów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także art. 151 ustawy o finansach publicznych.

Art. 151.

1. Dysponent części budżetowej może zlecić organizacji pozarządowej realizację swoich zadań na podstawie zawartej z tą organizacją umowy, przyznając jednocześnie dotację celową na realizację tych zadań.

2. Umowa, o której mowa w ust. 1, powinna określać:

  1. szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana i termin jego wykonania;

  2. wysokość udzielonej dotacji i tryb płatności;

  3. termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego;

  4. tryb kontroli wykonywania zadania;

  5. termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji;

  6. termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą – 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania4.”

Uregulowania w sprawie Kooperacyjnego rozwiązywania problemów powinny obejmować następujący zakres dokumentów.

  • Niezbędne zapisy w Programie współpracy

  • obszar, w jakim zadanie ma być realizowane;

  • tryb wyboru partnerów, jeśli zadanie ma być realizowane w formie konsorcjum z jednostką samorządu terytorialnego.

  • Zarządzenia o konkursie ofert

Wydanie zarządzenia o otwartym konkursie ofert przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego z uwzględnieniem w szczegółowych warunkach konkursu informacji o wymaganych rezultatach do uzyskania w ramach realizacji zadania publicznego.

        • Zawartość umowy

Po wyborze najkorzystniejszej oferty, to znaczy takiej, która gwarantuje uzyskanie rezultatów zawarcie umowy uwzględniającej:

  • możliwy wysoki procent przesunięć pomiędzy poszczególnymi pozycjami kosztorysu;

  • określenie oczekiwanego rezultatu jako zakresu rzeczowego realizacji zadania.